Ars Bene Medendi by Jean Riolan. The Ophthalmic Chapters. 1618.

Links:   Ophthalmic Texts in English from before 1800.             Christopher T. Leffler, MD, MPH

ARS BENE

MEDENDI.

Per IONNEM RIOLANNUM,  [Jean Riolan]

Parisiensem Medicum

PARISIIS,

Ex Officina PLANTINIANA

Apud HADRIANVM PERIER,

Via Iacobaea.

___________

M.   DC.    XVIII   [1618]

Cum gratia & Privileigo Regis.

 

257

PARTICVLARIS

METHODI ME-

DENDI,

SECTIONIS PRIMAE,

TRACTATUS  SECVNDVS.

IN QVO ENVMERANTVR

Morbi oculorum, corumdemque curandorum

Primum generalis, desnde particular-

ris methodus explicatur.

 

MORBI SIMILARES.

CAP. I.

Ocvli, vt svnt naturae mollis,

& delicatae, ita leussima occa-

sione offenduntur : fumo, pul-

vere . splendore , aqilonio

slatu, tetro vapore, qualis e mi-

near exhalat, hoctamen habent

Proptium , & peculiare,  quod non gelantur,

quia fintignei, & constant aeria pinguedine.

Patiuntur omne genus mreorbi, similar, orga-

 

=========================

Morbi oculorum                           258

Omni intemperie, calida, quoties a fumo aut

pulvere conturbantur ,  quae perturbation proce-

dens ab externa causa proprie [greek] nomina-

tur, rubor oculi phlogosisimilior,  quam phleg-

monae, quia rubet absque tumore. Intempe-

ries frigida hebetatvisum : humida dilatat pu-

pillam ; ficca, vel totus oculus, vel pupilla cor-

rugatur, ficcatur, extenuator, vt accidit extre-

mo fenio, & venere immodica inde [greek] & [greek]

oculi : appello  [greek] extenuationem pupil-

lae, cum fit angustior, & obscurlor [greek] :

verro cum totus oculus manifeste minuitur,

inopia alimenti.

Morbi organici

Vt instrumentum vero patitur morbos nu-

Meri, magnitudinis , fitus , confromationis :

Conformtaionis ( inquam ) in figura , meatu,

& asperitate. Est vitium in magnitudine,  quo-

ties sunt iusto maiores & eminentiores : prae-

stat esse minors , quia virtus coacta maior est

quam dispersa, minusque patent externis iniu-

riis :  Inde fit, vt qui natura habent exiguam

pupillam acutissime videant, non fi ex acciden-

ti, vt fi immoderate venere extenuatetur, fie-

retque foramen angustius : tunc enim res vi-

denture maiores quam sint,  vt eadem dilatata

minors : huc referri possunt [greek ] & quae il-

li oppunitur [greek] : contraria enim sunt eiusdem

generis. [greek] est excrescentia eius carnis , que

est in maiore cantho. [greek] verro quando eadem

caruncula erosa veluti hiatus apparet.

Morbi numeri

Ad morbos numeri perrtinet [greek] sen suf-

=================================

Morbi oculorum                           259

fisio ( vulgo cataracta ) est humor concretus

inter corneam & vueam. Item [greek], quod

est  Sebet Arabum, [greek] seu vngula & [greek].

[greek] est mebrana neruea, quae vt plutimum,

a magno angulo procedit ad pupillam vsque,

tandemque aliquando totum oculum tegit.

[greek] verro seu vnguis est cicatrix ab vlcere, quae

Vnguis resertumaginem. [greek] est pus sub cor-

nea collectum, quale succedit inflammationi

suppuratae & [greek], [greek], seu cruentatis,

& lugillatis oculis, quales sunt cum sanguis li-

Uet aliqua vena aperta, rupta aut exesa.

 

Morbi fitus.

Ad morbos fitus pertinat [greek], cum to-

tus bulbus extra fuam orbitam egreditur, quod

accidit relaxatis musculis qui opticum neruum

obuolant, qui [greek] ; seu prolapses oculi

dici potest. Quamquam Paulus appellat [greek],

cum erosa cornea, vuea procidit, cuius [greek]

diversa sunt nomina : Primum enim cum

eminet vuea, quia velut caput musce referr, [greek]

appellatur. Cum vero amplius creuit, &

acinum vuae representat, [greek] nominator.

Cum plus incevit, & occalluit , quia capitis

Claui resert similitudinem, inde clauus nomi-

Natur, vterque affectus est morbus in situ, ve-

Rum prior est rotius oculi; posterior vnius dun-

Taxat particulae, nempe vueae.

Morbi conformationis

Morbi confromationis sunt cum naturalis

Oculi figura peruerritur, vt strabismo seu con-

Vulsione, [greek] seu pupillae dilatatione

=============================================

Morbi oculorum                           260

Morbi quoque in via, vt obstruction  repentina

Nerui optici, quae [greek] nuncupatur, AEger

Nihil omnino videt, cum tamen in oculo nulla

Appareat causa. Oculorum tunice quae debent

esse leves, terse politae, aliquando interna, vel

externa causa, vt pulvere, fumo, exasoerantur.

Morbi communes.

Morbos communes frequentissime patitur,

ut ulcere, & tumors contra naturam, impri-

mis phlegmonem, quae [greek] dicitur ; illa

dignoscitur tumore, rubore, & dolore. Vlcera

vero se manfestant pruritu, dolore, & sanie,

verumnon tantum adnata, fed etiam cornea

quandoque ulceratur, vtra sit ulcerate, hoc signo

facile discernes, quod ulcerate cornea, in

nigro oculi veluti punctum album appareat

cum ulceris praedicitis signis : ulcerate vero

coniunctiua, in albo oculi veluti punctum rubrum

appareat, horum morborum curandorum

artem prius expediam, quam descendam

ad symptomata.

Curatio.

Preceptum est Platonis in Carmide familiar

Galen. Quemadmodum frustra medetur

Capiti, qui prius roti non prospexerit : Ita temere

Remedia oculis praescribi, nisi prius capiti

fuerit consultum, ubi est origo oculorum, &

fo ns omnium fere morborum qui fiunt fluxione.

Itaque imprimis purgandum est corpus pillulis

Lucis maioribus in causa frigida, minoribus

in calida : vel senna & agarico, quae bullierint

in decoct, aut aquis stillaitiis foeniculi ,& eu-

==========================================

Morbi oculorum   261

phrasie, quibus veluti vehiculis vis purgatrix

ad oculos deferatur, adde quod agaricum cerebro,

senna oculis specialiter prodest.

Venae section utilis calidis, nn frigidis morbis,

Neque enim temerre vulgo persuasum est,

Phlebotomian visum debilitare : nam exhaurit

animales, proindique visiuos spiritus, quia vapor

sanguinis seu spiritus naturalis est material

spiritus vitalis, ut hic animalis : oculi autem debent

esse ignei, & pleni animali spiritu.

Masicatoria haud dubie prosuntad derivationem

humoris morbifici a cerebro. Verum

errhina nocent, praesertim vehementiora, quia

trabunt ad partem afflictam : maximus enim est

natium cum oculis afflictam : maximus enim est

natium cum oculis consensuss : manifestu : manifestum est foramen ab ocm est

foramen ab oculo in natem : cuius operculum

est caro lachrymalis : verum diceraliquis. Aetius

praescribit errhina, distinguo : leviora, neque

fiente, fediam facto morbo, humore iam

fixo , non fluente. Cucurbitule scapulis admonte

ab oculis revellunt , quemadmodum

Serum , & cauterium in inio. De Vigo hyrudines,

& veficatorium applicat pone aures.

. fermenti acrisj. cantharidum. & feminis

Lynapi  3 j. misce pro verificatorio.  Ibi  Fernelius

Iubet applicari cauterium, subiungit rationem,

Quod in de ramus a vena iugulariintro fubeat, & ad opticos nervos utinque excurrat,

alijfecant venas.

Quoties tumentes vene frontis fluxionem

Esse externam indicabunt, tumoremq; descendere a pericranio, a quo oritur coniuntiva, to

===================================

262                 Morbi oculorum

Ties utiliter sistetur adstringente aliquot frontali, quale parabitur hoc modo, . Emplastri contra rupturam, desiccative rubric an, j. malaxenturcum oleo myrrhino, aut rosacea , extendatur super linteo,  fiat frontale, quo etiam tempora cingatur, vel . farinae volatilis  j.  . boli armeni, & sanguinis draconi an.  ij. agitentur cum albuminibus ovorum, & oleo rosacea, fiat frontale, non erunt negligenda topica admovenda capiti, ut cucupha ex ficcans, densiorem comam iuuat abrader, masticatories caput deplere , atque gargarismis & errhinis.

Hoc enim est praeceptum generale, quoties morbi fiunt fluxione,  non tantum prospiciendum parti excipienti seu laboranti , fed etiam mittenti. Praeterea humor tenuis incrassandus est , & viae laxiores adstringende , hoc postremum
praestabit frontale praescriptum: primum vero cephalica iam commemorate.

Usus vini euprafiae imbecillos, & male affectos
oculos confirmat , vel puluis ex euphrasia,
& foeniculo dulci an. j. cum duplo saccharo sumptus a pastu. . Coriandri praeparati j euphrasiae, & foeniculi an. j. . cinnamomi j

macis ij. cum duplo saccharo fiat puluis quotidie utendusa pastu ex cochleari , fi placet excipiatur melle cocto cum succis foeniculi, & euphrasio,  inde fiat confection, de qua capiat mane & fero quantitatem  iuglandis.

Pro generalibus topicis, describam duo collyria,  unum in morbis calidis ignition fluxionis

====================================

Morbi oculorum                        263

Praescribendum , ut repellas : alterum in statu & declinatione morborum calidorum , In frigidis vero quoliber tempore usurpandum .

Prioris collyrii sit haec formula. . Mucaginis feminis psylii, & cydoniorum extractae in aqua
rosarum, vel plantaginis.

Resolventis verro sit haec formula.  . Mucaginis foenugraeci extractas in aqua euphrasie, vel foeniculi  j. fiat collyrium , vel cum eiufdem aqueij. fiat collyrium liquidum. Pauca mucilage prescribenda est, quia cito acesit.

Debentne collyria tam calida instillari, quam tolerari poterunt, ut placuit Scribonio : An frigida, ut Mesuaeo, an tepida , oisi affectus aliud
postuler : nam oculis valde calentibus frigidam
affundimus   ,  valde refrigeratis debenture calida : alioquim mediocriter calefacta usurpentur.

__________________________
EXERCITATIO  IN PROPOSI-

tis oculorum morbis.

C A P.     II.

Intemperies nuda alteretur suo contrario. *
Calidores oculos refrigerabit atque eriam
roborabit , qui quotidie illos abluet frigida,

*[margin note]

Intem-

periet

oculi

=========================================

264                 Morbi oculorum

Vel aquis rosarum, Pllantaginis, Frigidiores vero
mediocriter caleficiet, qui aquis euphrasie,
foeniculi, tute, chelidonie lepe illos abluet. Humidiores siccabit, si tuthiam in iisdem aquis
macerarit.

. Tuthiae 3 j. imfunde I aquae euphrasiae
ij.  fiat collyrium : sicciores humectabuntur
saepe instillato lacte muliebri vel caprillo aut
fotu ex decoct maluae, bismaluae, violarie, naribus attracto oleo violaceo. Quod si intemperiei iuncta fuerit material, resoluatut collyrio ex mucagine foenugraeci extracta in aquis praedictis, vel foenugraecum frigida aliquoties ablutum coquatur , decoct foueatur oculus cum spongia, vel sacculus foenugreco plenus bulliat in aqua, & calidus applicetur oculo. Hactenus
de morbo similari , sequuntur organici, imprimis magnitudinis.

Si iusto maiores aut minors fuerint oculi a prima conformtione, inutilia sunt remedia : si accidente, ut fluxione a cerebro, totum corpus sepe purgetur, hydrotico desiccator, capiti humidiori cephalicus prospiciatur , etiam admotis cauteriis humor alienus exhauriatur : pro topico, linteum in aqua rure chelidoniae vel euphrasie, infusionis tuthiae , applicetur : aut sacculus plenus foenugraeco , aut ex decoct ipso hydrotico infusionis turbiae fiat collyrium.  Polemon lib. De fignis seribit est strictior, hoc argumento quod deteriora animalia, ut serpentes, vipere, sint iusmodi.

===================================
Morbi oculorum        265

[greek] nascitur dum sanguis copiosur ad  *

[greek marg. Note]

Carunculum pro alimento confluit, qui affimilatus eam in molem iusto maiorem attollit, aliquando tanta est , ut non sinat palpebras claudi. Utatur auto, vel ferro candente :vel incidatur : providendo ne quid ex carne ipsa amputetur, sic enim rhias succederet , vel quod exuperat , filo abscindatur : media caruncula, acu cum filo traiicitur, deinde sensim ligature, destituta alimento omnis excrescentia sponte cadit, hoc remedii genus veteres [greek] appellabant, Si aeger delicatus refugiat chirugiam , quod exuperat exedatur alumine usto, aut oleo de vitriolo, oleo de calchanto, sed rosacea, aut lacte diliginter corrigatur, propter partis sensum exquisitum, interim dum haec usurpatur, defensiuo aliquot oculus minuendus est ne fiat fluxo.

[greek] saepe succedit epiphorae: si plane fuerit exefa caruncula, curationem non admittit :si [greek marg. note]

Tantum ex parte, regenerari potest caro, insufflando farcotica, uttuthiam, aloem, thus, vel eadem in succo granatorum infunde, colaturam in maiorem angulum guttatim instilla, verum dices , Tu misces adstringens nempe succumb granatorum sarcoticis, quod Galenus prohibit, ne excementum siccum retineatur in parte.

Respondeo : carnem lachrymalem alterius ese generis, nempe utcumque spermaticam, proinde illi regenerandae non aliter quim curi

==================================

266                 Morbi oculorum

Astringens convnire, quod epulotico fottassis
similius est, quam sarcatico , hactenus de morbis magnitudinis ; sequuntur morbi numeri.

[marg. Note: pterygium.]

Pterygium nascitur ex crassorum lentotura-

que humorum affluxu, aut crassa & scabra lipitudine. Incipiens, molle, album, curator ut

albugo. Dioscorides commendat collyrium ex cochleis, uruntur integrae, puluiss excipitur melle: Ex offe sepie usto aut pumice simile onfici potest cum melle: si velis forties, misce aliquid salis Ammoniaci : Prous foveatur oculus decocto foenugraeci. Aetius semen plantaginis urit, pulveri addit myrrha, quin etiam squammam aut florem aeris, verum metallica non debent admoveti oculo nisi usta & lota : ustione enim & lotione acrimoniam suam & mordacitatem deponunt, sicque fluxionem non excitant, aqua metus  est.

Uti etiam possis oleo de vitriol, sed lacte diligenter correcto. Io. De Vigo, deferibit duo collyria, Unum liquidum, alterum siccum, liquidi hec est formula..aquae plantaginis & rosarum, an.ij.  vini albi j. . Bulliat unica ebulitione, mox adde floris eris optime triturate j. Tutie j. . Saccari candi ij. myrobalanotu citrinorum  j. trita Omnia misce, & sinantur per duos dies : deinde collector & clarificetur , hoc liquore artingatur excrescentia. Siccum est eiusmodi . florum aeris ij. calcanti usci vj. Salis ammoniaciij. Sal dissolvatur cum succio rutae & cerera plveerata misceantur. Veruntamen notabis magna , aut inveterata pterygia , non

====================================

Morbi oculorum        267

aliter quam chirugia curaria. Talia sunt que
nigrum pculi & pupiillum tegunt. Crassa, nigra, valde dura & quae tempora per consensum afficiunt , quia iam accedunt ad naturam cancri , memineris non esse attingenda.

Item se suffusionis incipientis sit suspicio,
existente iam pterygio, etiam albo & molli,
abstinebis exedentibus . quia generarent vel augerent suffusionem. Chirurgiam explicant Aetius, Celsus, atque imprimis Paulus AEgineta libr. 6. Cap. 28. Duplicem modum illic exponit primum, ut pteryggium cum filo extensum scalpello excotietur , secundum , ut traiiciatut acu que filum & ferram contineat, filo suspensum, seta veluti ferra incidatur iusta pupillam quod reliquum erit iuxta lacrymale, scalpello abscindatur.

Quia hypopium sequitur ad [greek] oculos *

*margin note :  “hypopium”

Cruentos , rupta aperta at exesa aliqua verna, quod [greek] etia dicitur quia sub hoc affectu omnia videntur rubra, idcirco oculis sanguine suffuses quam cito succurrendum est, ne pet moras sanguis livescat, deinde suppuret & in hypopium degeneret  : Idem enim accodot oculo quod cuti ex ictu, sanguis sub cutem effunditur qui ecchymosin committit, cuius species est [greek], deinde livet, tumque sugillatio dicitur. Postremo *

*[margin note : hyposphagma]

nisi sanguis resolvatur putret & in pus convertitur : tumque [greek] suppuratico dicitur , cuius species est [greek]. Itaque d ecchymosin oculi laudatur instillatus sanguis columba , vel turturis

========================================

268                 Morbi oculorum

Celsus praeferi sanguinem hirundini. Benefacis etiam macago foenugraeci extracta in hydromelite. Expertus sum verum quod affirmat Archigenes apud Galenum, quod si hyssop coma

Nodulo inclusa bulliat in aqua, & tepide nodulus oculo cruento applicetur , tam manifeste fugit sanguinem , ut linteum ipsum sanguino lentum videre possitm collyrium ex decoct aut mucagine foenugraeci, etiam sugillatis  oculis, quinetiam hypopio recenti singulariter conuncnit. Si non cedar, utere remedies pyulcis, quae pus exugunt, quale est illud Pauli Aeginetae. . Aloes, croci & myrrhe an.j. vini quadrantem, mellis optimi

.. Crocus primum teratur in vino, deinde aloe & myrhha, ubi creassitudinem acceperit, adde mel confection in vase vitreo reponatur & deligetur oculo, quotidie bis aut ter renovetur. Quod remeium so frustra tentaris, chirugia est opus, De Vigo iubet fieri incisionem sub cornea qua parte iungitur coniunctive. Aetius acu cavata & aperta quae mucronem habeat graphii, aut scalpelli, iubet oculum apetire, & ab oculario chirugo pus exfugi , de qua operatione legendus etiam Celsus & Aegineta. Galen. scribit quondam empyricum vehementi successione capitis pus a pupilla dimovisse, & a loco nobili ad ignobiliorem transtulisse. Coma prehensa illum suspendebat  & succutiebat.

*Margin note: Suffusio.

Suffusio notha imprimis distinguenda est, appello notham quando sit vaporibus a ventriculo ad oculo ascendentibus : verum quae

======================================

Morbi oculorum                        269

habet materiam in oculo consistentem : distinguentur autem tribus signis, primo quod notha tantum per intervalla farigat, prefertim a pastu dum sit coctio : primaria continenter affligit, neque habet dilucida intervalla: secundo, quod notha utrumque simul oculum & paeraeque afficit : anm quid est cause cur a ventriculo ad unum oculum potius quam ad alterumvapores efferantur?  sub primaria vero uterque oculus simul non laborat, saltem uterque non aequaliter : tertio, quod si a quator mensibus eger conqueratur de muscarum circa oculos volitantium falsa imagination, neque quidquam in oculo tenebrosum appareat , est notha : nam intra quator menses subsistens humor, oculum obtenebraret : sed cur tam diligenter spuria a legitima distingui debet? quia notha minimis auxiliis sanescit, ut inedia aliquot dierum, usu frequenti pillularum de hyera, ablutione oculorum ex aquis foeniculi & euphrasiae. Primaria vero si iam confirmata fuerit, humorque in tunicam concreverit, non potest aliter quam chirugia aurari. Incipiens tarde & difficillime, Incipit cum primum musce videntur oculis obversari, quod signum, ut dixi, esst commune nothe & legitimate, verum in legitima continenter affligit, in notha per intervalla : in legitima unicum duntaxat oculum, saltem utrumque inaequaliter : sub otha utrumque simul & aequaliter.

Ad incipientem pretermittenda sunt gene *

*margin note: Ita Gal. 14 [illegible]

========================================

270                 Morbi oculorum

*Margin Note:

Thodi & Celsus que inucteranit manu  curada est. Intermitia nonnunqua distitur: Curari potest, inquit Paulus, sed non omnis, incipiens non confirmata.

Ralia, ut purgation freques ex pillulis, lucis, quinetiam venae sectio, masticatoria, cucurbitulae, frictiones capitis, cucupha, cauteria in brachiiis, vel inio, pro topico Dioscorides laudat succumb Anagaliidis flore rubro coctum cum melle optimo, quod remedium est rusticis familiar. Quidam urunt caput hirundinis & pulverem immiscen melli , aut dissolvut aqua ex melle distillate, aut celbro ipso hirundinis oblinunt oculum. Potentius est quod sequitur . Fellis caprae vel predicis . Succi foeniculi deputati

j. Aquae mellis ij. Collyrium quod sequitur mihi solet esse instar omnium . foeniculi, rutae, verbenae, euphrasiae, betonicae, tormentillae, rosarum, endiviae sylvestris, anagalidis flore rubro, pimpinellae, marubij, chelidoniae, paeoniae , foliorum vitis , agrimoniae & caprifollii anapartes aequales , Omnia simul trita infunde in vino albo per totum diem , deinde in urina pueri impubis, tertio in lacte muliebri. Postremo in melle optimo, quo tempore distilletur. Haec collyria, ut iam monui, duntaxat convenient incipienti non confirmatae, quae non potest aliter quam acu deturbari. Neque omnis suffusion confirmata operationem admirtit:maturam enim esse oportet , hoc est nec nimium fluidam nec induratam  , quia diffluens humor etiam fraca deturbetur, mox recurrer. Tunica iam siccior & durior pupilla secum trahet. Qui sciam , dices , si sit matura necne. Scies primum ex colore : nam que vergit ad candorem sine splendore , quaeque est colore gypsi vel

=================================

Morbi oculorum                        271

grandinis, non est matura : quae vero velaque, vel plumbi, vel ferri colorem praesefert, est matura  & tuto potest acu deturbari: secundo,  quod mollior, oculo perfricato, mox diffiliat, neque cito reuniatur, durior permaneat: at que oculo perfricato dissipatur quidem, sed mox in unum coit, est matura. Quanquam Celsus aliter senserit, expectandum, inquit, usquequo non diffiliat frictione, Galenus sanabilem affirmat quoties clauso oculo sano oculi suffusi pupilla dilatatur : a contrario , si non dilatetur , desperatum est. Caeterum multe sunt cautiones priusquam acu deturbetur : nam corpus debet esse diligenter repurgatum ad precautionem inflammationis, aeger triduo ante operationem parce actenuiter vivat, deligatur coelum ferenum, neque luna tum debet esse plena, neque aestate aut hyeme, sed verpotius, aut Autumn deturbetur. Preterea si quod urgeat symptoma, ut dolor non tantum oculi, sed et[illegible] capitis, prius demulceatur, quam ad operationem veniatur.

Hactenus morbi magnitudinis & numeri,

*Margin Note: Vue[illegible] procidentia.

sequuntur morbi in situ : oculus vero vel totus mutat fitum, quoties extra fuam orbitam egreditur , vel illius tantum portio, ut cum vuea procidit. Quia totus prominet relaxatis musculis qui opticum nervum involvunt, idcirco imprimis desiccandum cerebrum, admovendae cucurbitulae praemissa purgatione & venae sectione, foris vero applicanda

================================

272                 Morbi oculorum

sunt repellentia ut ex rosis, plantagine, & cidontis coctis in vino, fiat fotus, ex cydoniorum emplastrum, proderit etiam lamina plumbi aut ferri, admonta ad formam palpebre.

Ad vucam egredientem cadem est indicatio, nempe, ut fuo loco reddatur, sed quia procidit propter corneam ulceratam, idcirco cum primum illam suo loco restitueris, de ulcere curando cogitandum est ( subiungam mox ulceris remedia ) Ut reponatur, praeter superiora proderrit haec aqua utilis etiam erit dilatate pupillae.

. boli Armeni, sanguin. dracon. & tragacanthae an.  . pulveris capitum byrundinum ustorumj. infunde in aquae rosarum & vini granatorum clarificati an. iiij. distilletur aqua, vel bulliant lento igne in balneo Mariae, deinde coletur, colatura  fervaetur pro collyrio, quinetiam linteum eadem madidum applicetur : repellet enim & suo loco restituet ragoidem siue vueam procidentem. Eademque [illlegible]ra ulcus persanabit.

Sed memineris istos morbos esse immedicabiles , si iam unum annum excesserint , nisi forte placest chirugia ex Paulo , Aetio , Celso repetenda, decorem potius quam visum restitutere. Avicenna mavult relinqui quam atringi ferro , quia humor refluet ad oculum sanum. Constat inter omnes clavum , id est, quando induruit ut clavus, non esse attingendum metu can[illegibe]ri. Vidi adolescentem cui vuea procidrat supra magnitudinem avellanae , ipso nihilo minus

===================================

Morbi oculorum                                273

minus coipso oculo videbat, sed hoc faciem reddebat illi valde invenusta, propterea postulabat sibi abscindi, aut ligari, malvi tamen sequi Avicennae consilium.

Sequuntur morbi conformationis. Perverritur autem oculi figura strabismo & mydriasi.

*[Margin Note: Mydriasis sev. [greek] dilatatio pupillae.]

Si a navitate pupilla fuerit iusto latior, inutilia erunt remedia : si accidente difficilime sanescet, quia membranosa cum fit vuea, si semel extendatur, inquit Aetius, contrahi unquam vix poterit. Sub hoc affectu obiecta eminus , non videntur , eaque minora apparent quam sint, quemadmodum sub phthisi & atrophia maiora : Idem enim illis contingit quod oculis sanis dum res longissime diffiras aspiciunt, radio dissipato, Hic affectus potissimum advenit his qui nigros habent oculos : solent enim habere magnas pupillas , facilequ dilatabiles : pueris familiatuir est, propter cerebri & oculorum humiditatem : consulatur primum capiti omnique arte desiccetur, initio instilletur aqua statim descripta pro staphylomate ad restingendum, deinde mucago foenugraeci ad humorem supervacuum resolvendum.

Angusta pupilla a conformatione visum

*[Margin Note: [greek] constrictio pupillae]

reddit acutiorem, quia virtus unita maior est quam dispersa, quae talis redditur accidente, est insanabilis, quia vel accidit vuea corrugata, vel crystalino resiccato. Resiccatur autem humoris alibilis , nempe albuginei a quo nutritur: Itaque  [greek] non recipit curationem, nisi velis ea praeseribere que ad intemperiem sicca.

===================================

274     Morbi oculorum

Obiter hic explicandum , quod  de mydriasi quaeri folet quando accidit ex ictu , sirne lanabilis. Hoc enim quidam defendunt, alii pernegant, videtur mihi ita distinguendum , si  ex ictu pupilla dilatetur, ut graphij cuspide, non est sanabilis : At si maneat integra, & ex fluxione sola quam ictus attulit dilatetur, remediis praedictis est sanabilis , nempe repellente primum, deinde resolvente.

*[Margin Note: Strabismw.]

Strabismus est musculorum moventium oculos depravatus motus, oculorum convulvio : quae naturalis, est insanabilis. Accidentaria vix unquam sanescit, nisi forte infantibus : oculus enim exempli gratia, convulvus ad levam reducetur, si a dextris apponatur candela in quam convertat oculum. Rasis & Avicenna commendant sanguinem turturis instillatum. Pica etiam utilitet editur, & pulvis in collyrium refertur. Sunt qui vespertilionis caput ustum & pulveratum. Alii qui caput hirundinis insufflant.

*[Margin Note: Amaurosis sev gutta serenna.]

Obstructio nervi optici est insanabilis, quia remedia eo non pertingunt ; veruntamen nondum consistente humore, auctore Aetio , visus est qui admotis cucurbitulis cum scarificatu, visum tecuperarit , non sunt negligeenda reedia : purgatio frequens ex pillulis cocciis cum trochiseis, alandal, hydroticum , masticatoria, errhina etiam vehementia : Nam in hoc solo oculorum affectu conceduntur. Cerebrum cucpha exficcandum, cauteriis deplendum, quae ad autem, in radice applicentur  pro-

================================

Morbi oculorum                                275

pter causum ex Fernelio memoratum, & in inio ad revulsionem, cave ne omittas cucurbitulas.

Exasperatus oculus liniatur butyro recenti, lacte miebri instillato , mucilaginibus quoque psyllii, cydoniorum, foenugraeci, tragacanthe, laeuigetur , extrahantur in decocto malvae, bismalvae, violariae. Hactenus morborum similarium , deinde organocorum curatio : sequuntur morbi communes,  [greek] & vicus.

[Greek] proprie est inflammatio adnatae,

*[Margin Note: Ophthalmia]

quaae illius tumore, calore, rubore, dolore, tensione dignoscitur, Quando est rubor sine tumore , praesertim a causa externa, ut pulvere & fumo.  [greek] proprie dicitur : Quando album oculi usque adeo super nigrum intimuit, ut hiatus cuiusdam species appareat, *[Margin Note: Chemosis]

Chemosis appellatur, quo modo Aristot, in meteoris oriri casma in nubibus ostendit , subsidet nigrum albo eminente: Utrique tumori succurrendum , vena non tantum in brachio, sed etiam in fronte & in temporibus incisa, Galenus scribit aliquando necessariam esse sectionem arteriae. Chemosin enim duo symptomata comitantur , rubor oculorum ex inflammatione , & ectropi , contorsio seu perverrsio palpebrarum , malum phymosi contrarium : sub hoc enim affectu , oculi aperiri non possunt , sub illo , non possunt claudi: non est negligenda purgatio, quia ophtalminis diarrhoeam supervenire  bonum est

S ij

===================================

276                 Morbi oculorum

quia inuant etiam frictiones deorsum, ligaturae fortes, cucurbitulae cum scarificatu affixe scapulis ad revulsionem : frontale astringens ad intercipiendam fluxionem, si externa videatur. Collyrium initio repellens ut impediatur generatio phlegmones ex mucagine psilli & cydoniorum, deinde resolvens ex mucagine vel ex decocto foenugreci diligenter abluti ne mordicet : foenugraecum bene purgatum macerabis in aqua purissima per totum diem, deinde coque fictili affusa bis aut ter nova aqua, coquatur ad mellis crassitiem operto vase : coletur per linteum sine expressione, collatura servetur ad usum & tertio quoquo die renovetur. Abstinentia vini initio necessaria est, in declinatione tamen vinum conceditur, quemadmodum balneum aquae dulcis ad contemperandum sanguine, denegatur in principio, ne fundat humorem, & fluxionem augeat.

*[Margin Note: Ulcus]

Ulceratur oculus a causa interna, nepe erosione alicuius tunicae : vel exterrna, ut casu : eroditur, vel a remordaci, ut flava, vel ab arrabile quae ulcus facit cancrodes. priusquam de topicis cogites , memineris inflamationi, si quae sit, succurrendum : quinetiam dolorem non tantum partis, sed etiam capitis demulcendum, vomitum quoque, sternutationem & vociferationem nocere. Praemissi generalibus nempe venae estione & frequenti purgatione exiis quae bilem vacuant, ut pillulis aureis, sine quibus, dispruni, electuario de succo , admotis cucurbitulis, quia & in inio canteriis, ad

===================================

Morbi oculorum                    277

revellendam fluxionem: si ulcus precedant pustulae, quae Graecis [greek], Arabibus botor dicuntur,  resolvantur, si fieri potest, collyrio ex mucagine aut decocto . Si non  possit resovi, aperiantur.  Quod succedet ulcus, mundetur syrupo rosarum siccarum aut aqua mellis : Mundum (tale autem est cum dolor disparverit & oculus nitidus apparebit) incarnabis collyrio de thure aut tuthia insufflata, deinde obduces cicatrice collyrio de plumbo  , quo in ulceribus malignis utendum est cum ovi albumine, cuius sequitur, descriptio.  plumbi usti loti, tuthiae lote, aeris usti, gummi tragacanthe an. j. opiigrana iiij. cum aqua pluvia fiat collyrium.

. huius collyrii . cum ovi albumine instilletur in oculum ulceratum. Benedacit etiam ulcerribus oculorum mucago tragacanthe extracta in aqua euphrasiae, aut insufflatus pulvis ex tithia, aloe lota, thure, foliis chamedrios. Prodest etiam plurimum ad detegendum linctus a ieiuno premansa euphrasia, foeniculo , marrubio, Ioannes de Vigo hanc aquam mirifice commendat, . fief de thure fief de plumbo an. j. myrobalani cytrini , tuthie & antimonii an.  j.. aque rosarum & plantaginis an. j.. myrrhe & aloes hepatice an. j. distillentur in alambico vitreo. Purgabit ulcus & obducet, etiamsi fuerit malignum. Eadem aqua proderit absumendis excrescentiis ut pterygio & ungui.

Non est pretereundum ulcus in cornea vix

S   iij

===================================

278                 Morbi oculorum

unquamsanari. Praedicendumq;ex eo imminere periculum nealbugineus humor effluat. Galenus vidit ulcus corneae sanaraum, sed in puero in quo partes spermaticae restaurari possunt, & in ulcere quod succedebat vulneri, non erosioni. In adultis quod sit ab interna causa, est insanabile, in coniunctiva difficillime sanescit : hactenus de morbis oculorum, sequuntur symptomata.

__________________________________

P E R Q U I R U N T U R    S Y M-

ptomata primi, secundi & tertii

generis.

C A P.   III

Ulsus, ut quaelibet alia actio, laeditur tribus modis, aboletur, minuitur & depravatur. Abolitus visu caecitas dicitur : Atqui a privatione ad habitum non est regressus. Distinguo, si privatio includat absentiam facultatis : nam fieri potest, ut functio eripiatur ad tempus sublato autem impedimento, ut acu deturbata suffusione, aut croso mano pterygio quod pupillam tegebat visus in integrum restituatur.

*[Margin Note: [greek]]

Imminutio visus [greek] dicitur, prefertim quando non est evidens causa senibus visus minuitur facultatis impotentia, spirituum inopia, & crassitie tunicarum : siccitate enim

==================================

Morbi oculorum                                279

corrugantur,  siccefeunt humoris alibilis defectu, quae visus obscuratis est insanabilis. Aliquando a cerebro ipso repetenda est causa tam aboliti quam imminuti visus, ut cum apoplectici & detenti caro non vident. Aliquando a spiritu visiuo partim qui ingenitus est oculo , partim qui influit a cerebro per nervum opticum, ut illius perennem dissipationem reparet. Qui sciam, dices, si in cerebro ipso sit causa hebetioris visus , an in oculo? Hoc tibi certum erit signum, si cum visu alii sensus obscurentur : est enim cerebrum primum & commune sensorium, a quo veluti rivuli [?] de fionte emanant quinque sensus particulares. Quemadmodum enim nervi visorii, auditorii, gustatori, olfactorii, & tactorii a cerebri substantia ortum ducunt: Ita facultas visiua, auditoria, gustatoria, olfactorii, & tacctoria a vi & facultate animali cerebri : particulares enim istae facultates sunt tantum influxus communis. Vitio autem optici spiritus minuitur visus, vel quia sit parcior , & ratior, ideoque dissipabilis, vel quia crassior, hebetior, obscurior: debet enim esse multus , renuis , mobilis , lucidus, denique igneus, participans potius naturam lucis quam flamme, qua causa Aquila nos voncit visus perspicuitate. Et miramur adhuc si tanta est in hebetudine visus sananda difficultas, cum tot concurrant  cause immateriales, in quas materialia medicorum remedia nullum, aut per exiguum habent imperium.

S    iiij

==================================

280                 Morbi oculorum

*[Margin Note:[greek]]

Hebetioris visus species quedam  sunt [greek] & [greek].  Myopes vero seu lusciosi

dicuntur qui a natura cominus tantum vident oculis conniventibus  remota , quamuis magna, discernere non possunt. Quod accidit facultatis impotentia, vel spirituum, qui affectus, quia naturalis, est insanabilis. Nyctalopa vero dicitur qui ex morbo talis evasit, vel qui interdiu videt media luce, occidente sole obscurius, noctu nihil, etiam accensa candela, ideo cecitas nocturna potest nominari : quod illis accidit vel propter imbecillius cerebrum, vel propter crassiores spiritus, vel propter albuginei humoris & cornee denstitatem. His enim causis accidit, ut candele lumine sufficienter oculi non illustrentur. Equidem certe in genere animalium quedam vident interdiu & noctu , etiam in mediis tenebris, ut feles & capre. Alia noctu non interdiu, ut vespertiliones : Illis enim oculi tam sunt infirmi , ut diurnum lumen ferre non possint, nocturnum facile, quinetiam fulgore suo illustrant obscurum aerem , ut squamme piscium, & vermes qui nent feticum : nullum est animal, quod scia cui a natura tributum sit interdiu videre, non noctu, quod Nyctalopibus accidit propter tres causas commemoratas. Ecce sunt aboliti & imminuti visus differentie , sequuntur exempla visus depravati in quibus [greek], seu hallucinatio primum locum tenet.

Hallucinantur vero quibus oculorum tunice alieno colore tincte sunt nam ut per vitrum

===================================

Morbi oculorum                    281

viride omnia videntur viridia , per rubrum rubra : Ita sub hyposphagmate omnia putantur rubra, sub aurigine oculus suffusus bile, omnia existimat flava.

Depravatur visus etiam iis quibus pupilla est iusto latior, omnia enim vident minora auq sint, quemadmodum quibus angustior, omnia vident maiora. Item qui habent pupillam divisam res duplices intuentur quemadmodum in fracto vitro tot imagines repraesentatur, quot sunt frustula. Faciamus enim crytallinum humorem surfum, vel deorsum interqueri, a parte vueae, a qua deflectit, in duas partes scinditur, proinde uno intuitu duo radii ad idem obiectum diriguntur : Quid multa? siue visus fiat emittendo, siue recipiendo , duplices illis se ostendunt Thebae, Ad hallucinationem referri potest muscarum circa oculos volitantium falsa imaginatio , incipients suffusione taam notha quam legitima.

Oculos etiam male habet , affectus non praetereundus qui [greek] dicitur, continua oculi nyctatio, affiduus isque tremulus & instabilis oculi motus, quam Aristoteles scribit esse indicem inconstantis ingenii: quia a calido cerebro causam ducit. Observavi quibusdam solam pupillam assidue moveeri tremulo motu: Hactenus de actione laesa.

[greek] seu lachrymatio involuntaria est *

*[Margin Note: Epiphora.]

immoderatio in excreto, veluti catharrus oculi. Celsi vocat cursum pituite , solet fluxio fieri sub pericranio, & in malorem anguli glisceere:

=================================

282                 Morbi oculorum

medici generalius rheumatismum uteri, appellant eiusdem [greek], cum tamen simpliciter & sine adiuncto effertur, est rheuma oculi.

Ad affectus simplices seu qualitates praeter naturam imutatas pertinent, nebula & remissione, est enim nubes, levior & superficiaria tantum albugo, verum quid sit *[Margin Note: Albugo.]

albugo non saris constat, vulgo creditur cicatrix ab ulcere quibus onix videtur essse parvvm ippopium referens unguis similitudinem ; mihi verro videtur onix cicatrix in cornea, aut coniunctiva, succedens alterutrius ulceri , quae fortassis ob duritiem unguis dicitur : albugo vero est vitiligo in oculo, [greek] leuce, oculi, macula alba contaminans oculum & laedens visum, praesertim si fuerit in cornea : nam quae inficit coniunctivam non nocet visui, Huc etiam pertinent alieni colores, ut cum sub aurigine flavrscit, sub hiposphagmate rubet totus oculus, vel si crystalinus humor mutetur in colorem glaueum ( sit autem mixtione albi & viridis ) quod vitium [greek] sev [greek] nuncupatur, crystalini superficies siccitare induratur & exuperatur, sitque inaequalis, quae debet esse nitida, pellucida, aequalis. Sub Glaucomate obscure, & veluti per opacum nobis omnia videntur : lux non videtur, quo accidente distinguitur a suffusione: Cur [greek] a senio quia corrugatur siccitate , affectus est insanabilis, quemadmodum & ceteri morbi ab immodi-

==================================

Morbi oculorum                    283

ca siccitate contracti. Ergo caeterorum symptomatum reedia percurramus.

Amblyopiae siue visui imminuto, conveniut*

*[Margin Note: Remedia visuo imminuti.]

quae proprietate visum roborant, cuiusmodi sequentia perhibentur, iecur caprae. Interim dum assatur, fumus oculis recipitur, pinguedo servatur pro collyrio Iecur ipsum editur. Laudatur etiam sel carae, perdicis, gruis, diluuntur aquis euphrasiae, rutae, calendulae, que omnibus morbis oculorum prodesse dicitur a quacunque causa. Cinis capitis viperarum usti commendatur ab Aetio aut  pica auis, testaceo vase crematur & in cinetem reducitur : cerebro hyrundinis & vespertilionis quidam pares vires attribuunt. Rasis affirmat oculum cancri etiam appensum collo male affectis oculis prodesse, easdem vires Plinius tribuit oculo fellis, alii oculo picae, alii lupi : conrincum oculos quidam ad coelum extollunt , si placet misceantur cum euphrasiam ruta, foeniculo , chelidonia , calendula & inde aqua diatilletur. Huc resert pulverem ex foeniculo, euphrasia, sumendum a pastu , aut vinum euphrasiae & alia quae primo capite commemoravimus. Contra , hebetant visum vaporosa ut lac, pisces, legumina, & frigida humida, ut lactucae, myopes.

Myopes ex morbo sev nyctalopes utantur lacte a sinae & cibis boni succi qui humectent, ut regenerandis spiritibus materia supppetat, caput perfundatur oleo violaceo, ut siccius cerebrum humectetur , oculus confirmetur iis quae ad ambliopiam praecesserunt.

===================================

284                 Morbi oculorum

Turcae gestant inaures ad claritatem visus oculi videndo lassi aspectu incundi coloris recreantur ; Aristoteles praesert viridem. Galenus coeruleum : Distinguendum, quando sunt valde dissipati spiritus nigro melius congregati : alioquin viridem visum magis recreate : smaragdum & sphyrum saepe aspicere & idem oculos attingere , iuuat , hoc quidem habet commune, cum caeteris valde frigidis, ut portulaca, quod frequenti usu cerebrum & oculos refrigeret, proinde animales & visivos spiritus hebetiores reddat. Verrum praeterea videtur habere quiddam visui inimicum. Valescus annotavit cucurbitulas saepius admotas scapulis tandem debilitare visum.

________________________________

D E   D O L O R E   O C U L O R U M

C A P.   I I I I.

Quia oculorum sensus est exquisitus, dolore tam acerbo cruciantur ut neglecto morbo ad tempus , cogamur illi subuenire, sam doloris, purgatio, venae sectio , & collyria  morbo contraria, ut calida in frigido, frigida in calido, sed tardior est corum operatio. Propterea illis non neglecti anodyna secundi generis imperabis, ut lac mulieris ad ubere instillatu : interim delacte hoc obiter annotatum velo : non esse miscendum collyriis nisi tem-

==================================

Morbi oculorum                    285

pore usum, quia cito acescit. Anodynum est pomum coctum sub cineribus, deinde tritum co lacte & forma cataplasmatis admotum, addere possis vitellos ovorum , nisi mitescat his duobus anodynorum generibus , ed tertium velut ad extremam anchoram confugiendum. Trochiscorum albi rasis cum opio . diluatur lacte mulieris, & instilletur, aut opii granum unu diluatur pauco lacte.  Nam Galenus scribit opium dolentibus oculis plurimum prodesse.

Ut epiphore subuenias, cerebrum , quin *

*[Margin note: Epiphorae remedia.]

etiam totum corpus quacunque poteris arte desiccato, purgtionem frequenter instituito, inediam, hydroticum, masticatoria cucurbitulas, sacculos, cucpham, cauteria, seronem. Hippocrates lib. de locis homine sistit fluxionem cauterio ad os usque syncipitis adacto, aut multis incisionibus profundis, quarum vices subit vesicatorium. Paulus libro sexto magni facit [greek]. Incidit caput infra futuram coronarium ad os usque, deinde interiectis linamentis vulneris labra ciducit, cicatrix tandem exoritur , quae fluxionem intercipit. In inveteratis fluxionibus aliquando Galenus secat arteriam pone aures, Topica sint succus granatorum coctus ad dimidii consumptionem, pulvis vuae acerbae vel ex ossibus mirobolanorum in oculi maiore angulum insufflatus , aut thus, bolum vel aloem infunde  in succi granatorum, aquae rosarum &  plantaginis aequis partibus, colatura in maiorem canthum instilletur. Caeterum quibus a nativitate lachrymantur oculi,

===================================

286                 Morbi oculorum

ne explicata quidem a Paulo chirugia sanabuntur.

Pergendum ad affectus simplices. Si albugo sit cicatrix ab ulcere recens, ut pterygium curetur, durior finatur: quemadmodum si onix sit paucum pus sub cornea , curetur ut hypopium. Macula vero incipiens, in pueris detergenda & eluenda est succis chelidoniae minoris, quae hirundinaria dicitur, Agrimonie, sumarie, coctis cum melle & pauca aqua usque ad consumptionem aque : vel butyrum lavetur in aqua euphrasiae pro j. misce tuthis j. pulvis candi insuffletur, aut fex vini malvatici : invetera, profunda, dura, non sanescit, ut neque vitiligo confirmata.

Flavus color qui sub aurigine foedat oculos, eluetur si vapor aceti in regulam ardentem proiecti, oculis recipiatur , rubor disparebit snaguine columbe, turturis aut hirundinis instillato, quia sanguinem discutit. Glaucosis est insanabilis.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: